Νεότερα δεδομένα από σουηδική μελέτη γέννησης έδειξαν ότι ο αποκλειστικός θηλασμός για τουλάχιστον 4 μήνες συνδέθηκε με χαμηλότερες πιθανότητες άσθματος και αλλεργικής ευαισθητοποίησης IgE από την παιδική ηλικία έως και τη νεαρή ενήλικη ζωή. Το εύρημα αυτό προσθέτει νέα στοιχεία στη συζήτηση για το αν ο θηλασμός μπορεί να επηρεάζει μακροπρόθεσμα την πορεία των αλλεργικών νοσημάτων.
Η μελέτη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, επειδή δεν περιορίστηκε στα πρώτα χρόνια ζωής, αλλά παρακολούθησε τους συμμετέχοντες έως την ηλικία των 24 ετών.
Τι φάνηκε για το άσθμα έως τη νεαρή ενήλικη ζωή
Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από 3.919 άτομα της σουηδικής cohort BAMSE, εξετάζοντας αν η διάρκεια του αποκλειστικού θηλασμού σχετίζεται με την πιθανότητα άσθματος έως την ηλικία των 24 ετών. Το 79,5% των συμμετεχόντων είχε θηλάσει αποκλειστικά για τουλάχιστον 4 μήνες.
Μετά από προσαρμογή για σημαντικούς παράγοντες, όπως το φύλο, το οικογενειακό ιστορικό αλλεργικής νόσου, το κάπνισμα των γονέων στην εγκυμοσύνη και η κοινωνικοοικονομική κατάσταση, όσοι είχαν θηλάσει αποκλειστικά για τουλάχιστον 4 μήνες εμφάνισαν χαμηλότερες πιθανότητες άσθματος σε σύγκριση με όσους είχαν θηλάσει για μικρότερο διάστημα. Στη συνολική ανάλυση, η συσχέτιση αυτή αποδόθηκε με adjusted OR 0,75.
Η σχέση αυτή ήταν πιο καθαρή έως την ηλικία των 12 ετών και δεν παρέμεινε με την ίδια στατιστική ισχύ στις ηλικίες των 16 και 24 ετών. Αυτό δείχνει ότι το σήμα της συσχέτισης ήταν ισχυρότερο κυρίως στην παιδική ηλικία και έως την εφηβεία.
Τι βρέθηκε για την αλλεργική ευαισθητοποίηση IgE
Η μελέτη εξέτασε και την IgE ευαισθητοποίηση, δηλαδή την ανοσολογική ευαισθητοποίηση που συχνά συνδέεται με αλλεργικά νοσήματα. Και εδώ, ο αποκλειστικός θηλασμός για τουλάχιστον 4 μήνες συνδέθηκε με χαμηλότερες πιθανότητες θετικών ευρημάτων συνολικά έως την ηλικία των 24 ετών.
Η συσχέτιση αυτή ήταν πιο σαφής στις ηλικίες των 8 και 16 ετών. Στις υπόλοιπες ηλικίες που εξετάστηκαν, η εικόνα δεν ήταν το ίδιο ισχυρή, κάτι που δείχνει ότι η σχέση του θηλασμού με την αλλεργική ευαισθητοποίηση δεν εκφράζεται με τον ίδιο τρόπο σε κάθε φάση της ζωής.
Πού φάνηκε πιο καθαρά η πιθανή προστατευτική επίδραση
Όταν οι ερευνητές χώρισαν το άσθμα σε διαφορετικούς φαινότυπους, η πιο σταθερή συσχέτιση καταγράφηκε για το επίμονο άσθμα. Τα άτομα που είχαν θηλάσει αποκλειστικά για τουλάχιστον 4 μήνες εμφάνισαν χαμηλότερες πιθανότητες επίμονου άσθματος σε σχέση με όσους είχαν θηλάσει για μικρότερο διάστημα.
Για το άσθμα όψιμης έναρξης δεν βρέθηκε αντίστοιχη σημαντική διαφορά. Για το πρώιμο παροδικό άσθμα υπήρξε τάση προς χαμηλότερο κίνδυνο, αλλά η εικόνα ήταν πιο αδύναμη. Ο αποκλειστικός θηλασμός συνδέθηκε επίσης με χαμηλότερο κίνδυνο αλλεργικού άσθματος στις ηλικίες των 8 και 16 ετών, χωρίς αντίστοιχα σαφή συσχέτιση για το μη αλλεργικό άσθμα.
Τι δεν πρέπει να καταλάβουμε λάθος από αυτά τα δεδομένα
Η μελέτη αυτή υποστηρίζει ότι ο αποκλειστικός θηλασμός μπορεί να σχετίζεται με χαμηλότερες πιθανότητες ορισμένων αλλεργικών εκβάσεων αργότερα στη ζωή. Δεν αποδεικνύει όμως ότι ο θηλασμός από μόνος του προλαμβάνει το άσθμα ή τις αλλεργίες σε κάθε παιδί.
Οι ίδιοι οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι ο θηλασμός επηρεάζεται και από κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες, ενώ οι κοινωνικές ανισότητες συνδέονται επίσης με το άσθμα και τις αλλεργίες. Η σχέση, επομένως, δεν είναι απλή και πιθανότατα επηρεάζεται από πολλούς βιολογικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Τα αποτελέσματα αυτά δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για να ενοχοποιούνται μητέρες που δεν μπόρεσαν να θηλάσουν αποκλειστικά ή για όσο διάστημα θα ήθελαν. Ο θηλασμός είναι ένας σημαντικός πρώιμος παράγοντας, αλλά δεν καθορίζει από μόνος του την αλλεργική πορεία ενός παιδιού.
Πώς αξιοποιούμε αυτό το εύρημα στη φροντίδα του παιδιού
Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν τη σημασία της υποστήριξης του θηλασμού κατά τους πρώτους μήνες ζωής, όταν αυτό είναι εφικτό. Ταυτόχρονα, υπενθυμίζουν ότι η πρόληψη των αλλεργικών νοσημάτων δεν εξαρτάται από μία μόνο παρέμβαση, αλλά από συνολικότερη φροντίδα και έγκαιρη παρακολούθηση του παιδιού.
Για τους επαγγελματίες υγείας, το μήνυμα δεν είναι να παρουσιάζουν τον θηλασμό ως εγγύηση προστασίας, αλλά να τον εντάσσουν σε μια πιο ισορροπημένη συζήτηση για τους παράγοντες που επηρεάζουν την αναπνευστική και αλλεργική υγεία του παιδιού.
Πότε χρειάζεται αλλεργιολογική εκτίμηση
Ανεξάρτητα από τον τρόπο σίτισης στη βρεφική ηλικία, αξιολόγηση από αλλεργιολόγο χρειάζεται όταν ένα παιδί εμφανίζει επαναλαμβανόμενο συριγμό, επίμονο βήχα, συμπτώματα που υποτροπιάζουν, έκζεμα, αντιδράσεις σε τροφές ή άλλη εικόνα που δημιουργεί υποψία αλλεργικής νόσου.
Η σωστή εκτίμηση βασίζεται πάντα στην κλινική εικόνα, στο ιστορικό και, όταν χρειάζεται, στον κατάλληλο έλεγχο. Τα ερευνητικά δεδομένα βοηθούν να κατανοούμε καλύτερα την επίδραση πρώιμων παραγόντων ζωής, αλλά δεν αντικαθιστούν την εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση.