Τα ακάρεα της οικιακής σκόνης είναι μικροσκοπικοί οργανισμοί που ζουν κυρίως σε ζεστά και υγρά σημεία του σπιτιού, όπως τα στρώματα, τα μαξιλάρια, τα χαλιά και τα υφασμάτινα έπιπλα. Δεν ζουν πάνω στον άνθρωπο και δεν αποτελούν ένδειξη ότι ένα σπίτι δεν είναι καθαρό.
Σε άτομα με αλλεργία στα ακάρεα, το πρόβλημα δεν είναι τόσο το ίδιο το ακάρεο όσο οι πρωτεΐνες που περιέχονται στα υπολείμματά του. Αυτά μπορούν να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν συμπτώματα αλλεργικής ρινίτιδας, άσθματος και, σε ορισμένες περιπτώσεις, εκζέματος.
Πώς μπορεί να εκδηλωθεί η αλλεργία στα ακάρεα
Η έκθεση στα ακάρεα γίνεται καθημερινά και για αυτό τα συμπτώματα συχνά υπάρχουν όλο τον χρόνο, αντί να εμφανίζονται μόνο εποχικά.
Μπορεί να εμφανιστούν φτέρνισμα, καταρροή, μπούκωμα, φαγούρα στη μύτη ή στα μάτια, δακρύρροια, βήχας ή επιδείνωση συμπτωμάτων άσθματος. Σε ορισμένα άτομα μπορεί επίσης να επιδεινωθούν συμπτώματα εκζέματος.
Τα συμπτώματα μπορεί να γίνονται πιο έντονα μετά τον ύπνο, κατά την αλλαγή των σεντονιών ή κατά τον καθαρισμό του σπιτιού, όταν περισσότερα αλλεργιογόνα σηκώνονται στον αέρα.
Γιατί το υπνοδωμάτιο έχει ιδιαίτερη σημασία
Το κρεβάτι αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σημεία έκθεσης, επειδή προσφέρει στα ακάρεα θερμότητα, υγρασία και οργανικό υλικό από τα νεκρά κύτταρα του δέρματος.
Για αυτό τα περισσότερα μέτρα περιορισμού ξεκινούν από το υπνοδωμάτιο. Τα ειδικά καλύμματα για στρώμα και μαξιλάρια μπορούν να περιορίσουν την επαφή με τα αλλεργιογόνα, ενώ τα σεντόνια και οι μαξιλαροθήκες είναι χρήσιμο να πλένονται κάθε εβδομάδα.
Το πλύσιμο σε θερμοκρασία πάνω από 60°C σκοτώνει τα ακάρεα και απομακρύνει σημαντικό μέρος του αλλεργιογόνου. Όπου αυτό δεν είναι εφικτό, μπορεί να χρησιμοποιηθεί πλύσιμο με απορρυπαντικό και στη συνέχεια στέγνωμα σε υψηλή θερμοκρασία.
Καλό είναι επίσης να περιορίζονται στο υπνοδωμάτιο τα αντικείμενα που συγκρατούν σκόνη, όπως πολλά λούτρινα παιχνίδια, βαριά υφάσματα και περιττά υφασμάτινα αντικείμενα.
Τι βοηθά στο υπόλοιπο σπίτι
Τα ακάρεα δεν βρίσκονται μόνο στο κρεβάτι. Χαλιά, καναπέδες και άλλα υφασμάτινα έπιπλα μπορούν επίσης να συγκρατούν μεγάλο φορτίο αλλεργιογόνων.
Όπου είναι πρακτικά δυνατό, η αντικατάσταση της μοκέτας ή των μεγάλων χαλιών με σκληρές επιφάνειες που καθαρίζονται εύκολα μπορεί να μειώσει την έκθεση. Η εβδομαδιαία χρήση ηλεκτρικής σκούπας με φίλτρο υψηλής απόδοσης, όπως HEPA, και το καθάρισμα των σκληρών επιφανειών με υγρό πανί μπορούν επίσης να βοηθήσουν.
Σημαντικό ρόλο παίζει και η υγρασία. Τα ακάρεα ευνοούνται από υγρό περιβάλλον, επομένως ο καλός αερισμός του σπιτιού και η διατήρηση της σχετικής υγρασίας κάτω από περίπου 50% μπορούν να περιορίσουν την ανάπτυξή τους.
Στα λούτρινα παιχνίδια που δεν μπορούν να πλυθούν σε υψηλή θερμοκρασία, η κατάψυξη μπορεί να σκοτώσει τα ακάρεα, αλλά δεν απομακρύνει τα αλλεργιογόνα. Για αυτό χρειάζεται στη συνέχεια και πλύσιμο.
Χρειάζεται να κάνουμε όλα αυτά;
Τα ακάρεα δεν μπορούν να εξαφανιστούν πλήρως από ένα σπίτι. Ο στόχος είναι να μειωθεί όσο γίνεται η συνολική έκθεση, κυρίως στα σημεία όπου περνάμε περισσότερο χρόνο.
Ένα μόνο μέτρο συνήθως δεν αρκεί. Μεγαλύτερη αξία έχει ο συνδυασμός πρακτικών παρεμβάσεων, ιδιαίτερα στο υπνοδωμάτιο, παρά η προσπάθεια να «αποστειρωθεί» ολόκληρο το σπίτι.
Πριν γίνει μεγάλη αλλαγή στο σπίτι ή εφαρμοστούν αυστηρά μέτρα αποφυγής, έχει σημασία να έχει επιβεβαιωθεί ότι τα ακάρεα σχετίζονται πραγματικά με τα συμπτώματα. Η αξιολόγηση βασίζεται στο ιστορικό και, όταν χρειάζεται, σε δερματικές δοκιμασίες ή εξετάσεις ειδικών IgE.
Αν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τα μέτρα περιορισμού της έκθεσης, χρειάζεται αλλεργιολογική αξιολόγηση ώστε να καθοριστεί η κατάλληλη αντιμετώπιση.