Η κνίδωση χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση πομφών, δηλαδή υπερυψωμένων περιοχών του δέρματος που συνήθως προκαλούν έντονη φαγούρα. Οι βλάβες μπορεί να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος, να αλλάζουν θέση και να υποχωρούν μέσα σε λίγες ώρες, ενώ νέοι πομφοί μπορεί να εμφανίζονται αλλού.
Ένα μεμονωμένο επεισόδιο κνίδωσης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει χρόνια πάθηση ούτε ότι πρόκειται πάντα για αλλεργία. Όταν όμως οι πομφοί και η φαγούρα επανεμφανίζονται για περισσότερο από 6 εβδομάδες, μιλάμε για χρόνια κνίδωση.
Για πολλούς ασθενείς η ενόχληση δεν είναι καθόλου αμελητέα. Η φαγούρα μπορεί να επηρεάζει τον ύπνο, τη συγκέντρωση, τη διάθεση και συνολικά την ποιότητα ζωής.
Οξεία και χρόνια κνίδωση δεν είναι το ίδιο
Η οξεία κνίδωση εμφανίζεται ξαφνικά και διαρκεί λιγότερο από 6 εβδομάδες. Μπορεί να σχετίζεται με αλλεργική αντίδραση σε κάποια τροφή, ένα φάρμακο, τσίμπημα εντόμου ή επαφή με κάποιο αλλεργιογόνο, όπως το λάτεξ.
Δεν είναι όμως όλες οι περιπτώσεις αλλεργικές. Ιογενείς ή βακτηριακές λοιμώξεις μπορούν επίσης να προκαλέσουν κνίδωση, ακόμη και ημέρες μετά την έναρξη μιας λοίμωξης.
Η χρόνια κνίδωση, αντίθετα, χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενους πομφούς τις περισσότερες ημέρες για περισσότερο από 6 εβδομάδες. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν οφείλεται σε κάποια συγκεκριμένη τροφική ή άλλη εξωτερική αλλεργία.
Πώς μοιάζει και ποια συμπτώματα μπορεί να τη συνοδεύουν
Οι πομφοί είναι υπερυψωμένες βλάβες του δέρματος με έντονη φαγούρα. Σε ανοιχτόχρωμα δέρματα μπορεί να φαίνονται πιο κόκκινοι, ενώ σε πιο σκούρους φωτότυπους η διαφορά στο χρώμα μπορεί να είναι λιγότερο εμφανής.
Χαρακτηριστικό είναι ότι οι βλάβες μπορούν να εμφανίζονται σε ένα σημείο, να εξαφανίζονται και στη συνέχεια να εμφανίζονται αλλού. Αυτό συχνά δημιουργεί την εντύπωση ότι το εξάνθημα «μετακινείται».
Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να συνυπάρχει αγγειοοίδημα, δηλαδή βαθύτερο πρήξιμο κάτω από το δέρμα. Συχνά εμφανίζεται στα χείλη, στα βλέφαρα, στο πρόσωπο, στα χέρια ή στα πόδια.
Τι μπορεί να προκαλεί ή να επιδεινώνει την κνίδωση
Σε ορισμένους ασθενείς υπάρχουν συγκεκριμένα φυσικά ερεθίσματα που προκαλούν ή επιδεινώνουν την εικόνα. Τέτοια μπορεί να είναι η πίεση ή η τριβή του δέρματος, το κρύο, η ζέστη, η άσκηση, η έντονη εφίδρωση ή οι απότομες αλλαγές της θερμοκρασίας του σώματος.
Στη χρόνια κνίδωση μπορεί επίσης να παρατηρείται επιδείνωση με πολύ ζεστά ντους, στενά ρούχα, αλκοόλ, στρες, έλλειψη ύπνου ή κατά τη διάρκεια μιας λοίμωξης.
Ορισμένα φάρμακα, όπως κάποια αντιφλεγμονώδη, μπορούν επίσης να επιδεινώσουν τα συμπτώματα σε ορισμένους ασθενείς.
Είναι πράγματι αλλεργία;
Αυτό είναι ένα από τα συχνότερα ερωτήματα. Η εμφάνιση κνίδωσης μετά από μια τροφή ή ένα φάρμακο μπορεί πράγματι να αποτελεί μέρος αλλεργικής αντίδρασης, ιδιαίτερα όταν το επεισόδιο εμφανίζεται γρήγορα και υπάρχει σαφής χρονική σχέση.
Η χρόνια κνίδωση όμως συνήθως δεν σημαίνει ότι ο ασθενής έχει αποκτήσει κάποια νέα τροφική αλλεργία. Για αυτό δεν έχει νόημα η αδιάκριτη αποφυγή πολλών τροφών ή η διενέργεια μεγάλου αριθμού αλλεργικών εξετάσεων χωρίς συγκεκριμένη ένδειξη.
Η αξιολόγηση βασίζεται στο ιστορικό, στη μορφή και τη διάρκεια των συμπτωμάτων και, όταν χρειάζεται, σε στοχευμένες εξετάσεις.
Κνίδωση και αναφυλαξία
Η παρουσία πομφών από μόνη της δεν σημαίνει αναφυλαξία. Αν όμως η κνίδωση εμφανιστεί ξαφνικά μαζί με δυσκολία στην αναπνοή, συριγμό ή βραχνή φωνή, πρήξιμο στη γλώσσα ή στον λαιμό, αίσθημα σύσφιξης στον λαιμό, έντονη ζάλη ή τάση λιποθυμίας, μπορεί να αποτελεί μέρος σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης.
Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται άμεση επείγουσα αντιμετώπιση και δεν πρέπει να περιμένουμε να δούμε αν τα συμπτώματα θα υποχωρήσουν.
Πώς αντιμετωπίζεται η χρόνια κνίδωση
Η αντιμετώπιση έχει στόχο τον έλεγχο των πομφών και της φαγούρας και τη διατήρηση μιας φυσιολογικής καθημερινότητας.
Τα αντιισταμινικά αποτελούν βασικό μέρος της θεραπευτικής προσέγγισης και συνήθως λειτουργούν καλύτερα όταν λαμβάνονται σύμφωνα με το θεραπευτικό πλάνο του γιατρού και όχι μόνο όταν τα συμπτώματα γίνονται έντονα.
Σε περιπτώσεις που η νόσος δεν ελέγχεται επαρκώς, υπάρχουν επιπλέον θεραπευτικές επιλογές που επιλέγονται ανάλογα με τη βαρύτητα και την πορεία της κνίδωσης.
Παράλληλα, έχει σημασία να αναγνωρίζονται οι παράγοντες που επιδεινώνουν την εικόνα και να αποφεύγονται όσο είναι πρακτικά δυνατό.
Πότε αξίζει να μιλήσετε με αλλεργιολόγο
Αλλεργιολογική αξιολόγηση χρειάζεται όταν η κνίδωση επιμένει ή επανέρχεται, όταν διαρκεί περισσότερο από 6 εβδομάδες, όταν υπάρχει αγγειοοίδημα ή όταν υπάρχει υποψία ότι κάποιο συγκεκριμένο τρόφιμο, φάρμακο ή άλλο αλλεργιογόνο σχετίζεται με τα επεισόδια.
Η σωστή αξιολόγηση βοηθά να ξεχωρίσει μια πραγματική αλλεργική αντίδραση από τη χρόνια κνίδωση και να αποφευχθούν άσκοποι περιορισμοί ή εξετάσεις, ενώ παράλληλα επιτρέπει την επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής στρατηγικής για κάθε ασθενή.